Baza wiedzy: Prawa dziecka w Norwegii – co może powiedzieć, kiedy i kto je słucha?
W Norwegii prawa dziecka są chronione nie tylko przez prawo krajowe, ale także przez Konwencję ONZ o prawach dziecka (ratyfikowaną przez Norwegię w 1991 roku). Jedną z kluczowych zasad jest to, że dziecko ma prawo do wyrażania własnego zdania we wszystkich sprawach, które go dotyczą – a jego głos ma być wzięty pod uwagę.
Kiedy dziecko ma prawo mówić?
dziecko musi być pytane o zdanie w sprawach, które bezpośrednio go dotyczą (np. zmiana miejsca zamieszkania, opieka rodzicielska, kontakty z rodzicem).
opinia dziecka ma większe znaczenie i powinna być
brana pod uwagę, chyba że istnieją poważne powody, by postąpić inaczej.Po ukończeniu 12 lat jego opinia powinna mieć znaczne znaczenie.
Dziecko może samodzielnie decydować w sprawach dotyczących: leczenia i
zdrowia (np. zgoda na terapię), przynależności religijnej, niektórych
decyzji związanych z miejscem zamieszkania (np. internat, zamieszkanie u
jednego z rodziców po rozwodzie)
Także młodsze dzieci mogą zostać wysłuchane, jeśli są wystarczająco dojrzałe, by wyrazić opinię. W praktyce oznacza to, że 5- lub 6-latek, który jasno mówi, że czegoś się boi lub czego potrzebuje, również powinien zostać potraktowany poważnie.
Dziecko może być wysłuchane przez:
▷ pracownika Barnevernet, jeśli toczy się sprawa dotycząca jego opieki, bezpieczeństwa lub dobrostanu,
▷ mediatora rodzinnego (familievernkontor),
▷psychologa, nauczyciela, lekarza – gdy sytuacja tego wymaga,
▷ sąd rodzinny – jeśli toczy się sprawa o opiekę lub kontakty
Rozmowy z dziećmi odbywają się w przyjaznych warunkach – z uwzględnieniem potrzeb i wrażliwości dziecka. Często dzieci wybierają, czy chcą rozmawiać same, czy z osobą towarzyszącą. Pracownicy są szkoleni, by mówić prostym językiem i dbać o to, by dziecko nie czuło się oceniane ani zastraszone.
Czy dziecko ma wpływ na decyzje?
Tak – w wielu przypadkach zdanie dziecka może zdecydować o wyniku sprawy. Ale ostateczną decyzję podejmuje Barnevernet lub sąd, zawsze kierując się najlepszym interesem dziecka.
Ważne: dziecko ma prawo być wysłuchane, ale nie ma obowiązku mówić. Jeśli nie chce się wypowiadać – jego decyzja jest szanowana.
Przykłady z życia
- Przykład 1: Dziewczynka, 10 lat
„Chcę mieszkać z tatą” – powiedziała pracownikowi Barnevernet. U mamy często było nerwowo, krzyki, stres. Dziewczynka bała się wracać do domu.
Co się stało? Barnevernet rozpoczął dochodzenie, rozmawiał z obojgiem rodziców i szkołą. Na czas wyjaśniania sprawy dziewczynka mogła mieszkać z ojcem. Później rodzina dostała pomoc psychologiczną i wsparcie w poprawie relacji.
- Przykład 2: Chłopiec, 14 lat
Nie chciał spotykać się z ojcem, który wcześniej był wobec niego agresywny. Barnevernet i sąd uznali, że chłopiec ma wystarczającą dojrzałość, by decydować.
Efekt: ustalono nowe zasady kontaktu – z ograniczeniem spotkań i wsparciem terapeutycznym dla ojca.
Dlaczego to ważne?
Dziecko, które czuje się wysłuchane i traktowane z szacunkiem, rośnie w poczuciu własnej wartości i bezpieczeństwa. Rozumie, że jego zdanie się liczy, że może mówić o emocjach, obawach i potrzebach. To jeden z filarów norweskiego podejścia do wychowania.
Tekst powstał w ramach projektu realizowanego przez Beatus Cras – „Brobygging mellom kulturer: støtte til barnevernprosjekter for polsk samfunn”, dofinansowanego przez Bufdir.
Artikkelen er laget som en del av prosjektet gjennomført av Beatus Cras – «Brobygging mellom kulturer: støtte til barnevernprosjekter for polsk samfunn», med støtte fra Bufdir.
Baza wiedzy
Pomagamy zrozumieć norweski system
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, zapraszamy do naszej bazy wiedzy – znajdziesz tam sprawdzone informacje, praktyczne wskazówki i inspirujące materiały, które pomogą Ci w codziennej rzeczywistości.